|
10/09 2008 01:38
| / |
Vefsíður
|
Hér má sjá einfalda útlistun á hvernig bresk lög verða til - allt frá kosningaloforðum til fullgildra laga. Yfirlitið er langt í frá tæmandi - en mun vonandi vaxa eftir því sem tími og þekking nær til.
Manifesto (stefnuyfirlýsing)
Þetta eru loforð sem flokkar gefa kjósendum sínum varðandi aðgerðir sem þeir munu standa fyrir og lög sem þeir munu koma í gegn verði þeim treyst til valda. Misjafnt er hversu mörg mál flokkar leggja fram - t.d. er UKIP með það eitt á loforðalistanum að Bretar dragi sig úr Evrópusambandinu. Það er skiljanlega lítill flokkur og ómerkilegur.
Í Bretlandi hefur hefðin yfirleitt verið sú að frumvörp byggð á kosningaloforðum þykja rétthærri öðrum frumvörpum, enda litið svo á að þau hafi skilað viðkomandi flokk(um) valdasæti.
Þetta er ennfremur stutt með Salisbury sáttmálanum, sem setur lávarðadeildinni hömlur varðandi andstöðu við frumvörp sem tengjast manifesto flokkanna.
Green Paper (grænn pappír)
Hér er um frumstig mála að ræða þar sem viðkomandi ráðherrar leggja fram mál til samræðu innan flokks og utan. Oft hefur ráðherra/ríkisstjórn ekki ákveðið hvaða leið sé rétt að fara á þessu stigi og óvíst hvort frumvarp verði lagt fram um viðkomandi mál. Hér er oft tækifæri fyrir almenning til að leggja orð í belg um fyrirætlanir ríkisstjórnarinnar.
Ekki er þörf á að leggja fram GP, en menn hafa farið flatt á því að ætla að keyra mál í gegn án samræðu.
White Paper (hvítur pappír)
Ríkisstjórnin leggur WP fyrir þingið - en í þeim er stefna sett fram á markvissari hátt og mótaðar tillögur að frumvörpum líta dagsins ljós. Leitað er til hagsmunaaðila, svo sem fagmanna, sjálfboðasamtaka og þrýstihópa sem væntanleg löggjöf varðar. Einstaklingar geta einnig brugðist við WP.
Þó boðið sé upp á umræðu á þessu stigi, er WP yfirleitt til marks um einlægan ásetning ríkisstjórnar um setningu laga.
Drafting (drög)
Eftir ítarlega umræðu, innan þings og utan, taka hámenntaðir lögfræðingar (Parliamentary Counsel) við niðurstöðunum og búa til frumdrög frumvarpa. Eftir þetta skref er málið tilbúið til dýpri skoðununar neðri deildar og lávarðadeildar þingsins.
Áður en frumvörp verða að lögum þurfa þau að fara gegnum neðri deild og lávarðadeild og hljóta síðan samþykki krúnunnar (Royal Assent). Hið síðastnefnda er í raun formsatriði, þó drottningin geti, rétt eins og forseti Íslands, neitað að samþykkja lög (sjá neðar).
Sérskipuð þingnefnd (Legislation Committee) hefur umsjón með hvaða mál eru lögð fram og ákveður einnig hvaða málum skal frestað ef tími þingsins verður of naumur.
Fyrst Reading (fyrsti lestur)
Fyrsti lestur er formsatriði sem felur í sér að titill er lesinn og frumvarpið þannig formlega kynnt til sögunnar. Skömmu eftir fyrsta lestur er frumvarpi svo dreift á þingheim auk þess sem það er birt á vefsíðu þingsins.
Kosið er um hvort frumvarp skuli tekið til afgreiðslu, yfirleitt með því að þingmenn hrópa "Aye" eða "No". Ef "Aye" hrópin eru áberandi fleiri er ekki þörf á formlegri kosningu, heldur færist frumvarpið á næsta stig, annan lestur (Second Reading), sem yfirleitt á sér stað innan fárra vikna eða mánaða.
Ef þörf er á, kjósa þingmenn með því að yfirgefa salinn og ganga þá framhjá einum af tveim mönnum (Aye og No) sem telja þá sem ganga framhjá þeim.
Second Reading (annar lestur)
Í öðrum lestri gefst tilefni til að rökræða grundvallar efnisþætti frumvarpsins. Á þessu stigi tekur stjórnarandstaða yfirleitt ákvörðun um hvort hún muni leggjast gegn frumvarpinu eða styðja það. Yfirleitt er það ráðherra viðkomandi málaflokks sem mælir fyrir frumvarpinu og fer yfir helstu atriði þess. Talsmaður andstöðu veitir svo andsvör og álit sjtórnarandstöðuflokka og þingmanna koma fram.
Ef frumvarp er fellt á þessu stigi er það búið að vera, en það eru heldur sjaldgæf málalok. Í óumdeildum málum hefur færst í vöxt að sérstök nefnd (Second Reading Committee) afgreiði mál sem svo eru samþykkt af þinginu án rökræðna.
Committee Stage HoC (Nefndarstig neðri deildar)
Þegar frumvarp hefur farið gegnum annan lestur er því yfirleitt vísað í nefnd 16-50 þingmanna sem skoða rækilega hvern stafkrók frumvarpsins og breytingar eru hugleiddar. Hér á andstaðan til að reyna skemmdarverk á frumvarpinu; aðrar breytingar eru oft tæknilegs eðlis og koma frá ríkisstjórninni sjálfri. Hagsmunahópar reyna einnig að koma á framfæri breytingum sem þeir myndu vilja sjá á þessu stigi.
Eftir að nefnd hefur fjallað um frumvarp eru breytingar kynntar þingheimi.
Report Stage (Skýrslustig)
Hverslags breytingar sem áttu sér stað á nefndarstigi verða að hljóta náð fyrir augum þingsins. Á þessu stigi fer fram ítarleg rökræða varðandi frekari breytingar. Allir meðlimir geta tjáð sig og kosið, svo umræður á þessu stigi geta varað dögum saman.
Third Reading (þriðji lestur)
Þriðji lestur er yfirleitt þegar í kjölfar skýrslustigsins. Þetta er yfirleitt stutt ferli - nema málið snerti stjórnarskrá - þar sem frumvarpið er kynnt með öllum þeim breytingum sem átt hafa sér stað á fyrri stigum. Ekki er hægt að gera breytingar á frumvarpi á þessu stigi, svo fremur er rifist um efni frumvarpsins eins og það er, en um það sem hefði átt að vera með / skorið burtu.
Þegar (og ef) frumvarpið hefur verið samþykkt er það afhent lávarðadeild þingsins, innbundið í grænum borða (því er skilað í rauðum borða).
Lávarðadeild
Hlutverk lávarðadeildar er að tékka af störf ríkisstjórnarinnar og meðal meðlima neðri deildar ríkir ákveðið óþol í garð lávarðanna. Lávarðadeildin hefur neitunarvald og getur einnig tafið mál.
Í deildinni fer fram svipað ferli og lýst hefur verið hér að ofan - nema hvað allir meðlimir taka þátt á nefndarstigi og breytingar eru heimilar í þriðja lestri, rétt eins og á nefndar- og skýrslustigi.
Geri lávarðadeildin breytingar á frumvarpinu þarf að senda það aftur í neðri deild, því báðar deildir þurfa að vera sammála um orðalag frumvarpsins.
Það er fremur óalgengt að lávarðadeild komi í veg fyrir að frumvarp verði að lögum, en oft eru gerðar breytingar og lögin send aftur til umræðu í neðri deild.
Í ákveðnum tilfellum - t.d. í ákveðnum frumvörpum sem snerta fjármál - er aðkoma lávarðadeildarinnar óþörf.
Mál geta einnig hafist í lávarðadeild, t.d. þegar um óumdeild frumvörp er að ræða eða þau eru á ábyrgð lávarðanna (t.d. Mannréttindasáttmálinn 1988).
Utan þessa eru til tegundir frumvarpa sem krefjast öðruvísi afgreiðslu eða falla undir heimildir sem veita undanþágur frá ákveðnum stigum ferilsins. Þannig má nefna neyðarlög (Rapid Procedure), sem veita ríkisstjórn heimild til að bregðast við skilgreindu hættuástandi í þjóðfélaginu með lagasetningu.
Parliamentary Act
Sérstakt ákvæði sem heimilar neðri deild þingins að þvinga í gegn lög sem lávarðadeildin hefur stöðvað með óásættanlegum hætti. Ákvæðið var fyrst notað (sett á) 1909 þegar hægri menn reyndu að nota meirihluta sinn í lávarðadeild til að koma í veg fyrir endurbætur á félagslega kerfinu í Bretlandi og margvíslega skatta á hina ríku (sjá: People´s Budget).
Þetta ákvæði hefur verið notað sjö sinnum síðan 1911 - og getur því vart talist ofnotað.
Royal Assent (Samþykki krúnunnar)
Hér er um formsatriði að ræða sem markar breytingu frá frumvarpi yfir í fullgild lög. Í kjölfar þess að titill frumvarps er lesinn í báðum deildum snýr bókandi þingsins sér að þingheimi og tilkynnir að "La Raine le veult" (Þess óskar drottningin). Teljast lögin þá samþykkt.
Frumvarpi var síðast neitað um samþykki krúnunnar 11. mars 1708 þegar drottningin (Anna) neitaði að samþykkja frumvarp sem lagði til söfnun herafla til að berja á óþekkum skotum (Scottish Militia Bill). Í það skipti sagði drottningin "La Raine s'avisera" (Þetta mun drottningin íhuga).
Það ku jafngilda dauðadómi þegar elítan íhugar.
Heimildir (utan tengla):
Wikipedia og Parliament.uk
|