Bloggið flyt ég nú á DV. Eftir sem áður gildir hið sama – engar brýr brenndar; hér verður allt afritað og geymt.
RSS slóðin á DV blogginu er (að ég held):
http://www.dv.is/straumur/blogg/baldur-mcqueen/
Ræða David Cameron í Kuwait hlýtur að marka ákveðin þátttaskil í breskri utanríkispólitík.
Cameron viðurkenndi Bretar beri mikla ábyrgð á óróanum í Mið-austurlöndum; oftar en ekki hafa breskir hagsmunir ráðið því hverja við studdum í valdastóla. Sú afskiptasemi þótti nauðsynleg til að koma á ró í álfunni, en hefur ljóslega ekki virkað.
For decades, some have argued that stability required highly controlling regimes, and that reform and openness would put that stability at risk. So, the argument went, countries like Britain faced a choice between our interests and our values. And to be honest, we should acknowledge that sometimes we have made such calculations in the past. But I say that is a false choice.
(Cameron – Kuweit, 21.02 2011)
Cameron sagði pólitíska og efnahagslega þróun mikilvæga en hún yrði að fara fram í sátt við menningu, sögu og hefðir viðkomandi ríkja. Lýðræðið verður að byggja á grasrótinni; vesturlönd geta ekki (lengur) þvingað inn þeim stjórnarháttum sem þau telja henta.
Sú skoðun að múslimar geti ekki komið sér upp virku lýðræði, er fordómafull og jaðrar við rasisma, að mati Cameron.
But that’s not an excuse, as some would argue, to claim that Arabs or Muslims can’t do democracy – the so-called Arab exception. For me that’s a prejudice that borders on racism. It’s offensive and wrong, and it’s simply not true.
(Cameron 21.02 2011)
Ræðan er góð um margt þó maður fái örlítið á tilfinninguna að Cameron sé fyrst og síðast að koma sér í mjúkinn hjá verðandi leiðtogum nýfrjálsra landa.
Það er þó ekki fullkomlega heiðarleg greining.
Með ræðunni sendir Cameron skilaboð til Saudi-Arabíu, auk þess sem hann færir bresk stjórnvöld frá öfgaöflum á hægri væng bandarískra stjórnmála – rétt eins og hann áður gerði í Cairo.
Ef þetta eru fyrstu skrefin í að gera upp við misheppnaða og – oft á tíðum siðlausa – aðkomu Breta að málefnum Mið-austurlanda, hlýt ég að fagna því.
Tuttugu sekúndna ávarp Gaddafi í kvöld, hvar hann grobbaði yfir að vera enn í Tripoli, minnir í sumu á síðasta ávarp Mubarak, fyrrum forseta Egyptalands. En þarf þó ekki að boða gott; Gaddafi virðist vígreifur. Því er haldið fram að hann stefni nú að því að myrða sem flesta af íbúum landsins áður en hann lætur sig hverfa – það sé orðið takmark í sjálfu sér.
Hreinræktað illmenni.
Sagt er að herþotum sé beitt gegn saklausum borgurum og hermönnum er skipað að skjóta á allt sem hreyfist. Tveim líbískum flugmönnum sem flúðu á MiG þotum til Möltu fyrr í kvöld, og sóttu um pólitískt hæli, var skipað að varpa sprengjum; flugu lágflug yfir mannfjöldann áður en þeir sáu sig um hönd.
Grimmdin er æpandi; hundruð óbreyttra borgara hafa fallið í valinn – grátandi sjónarvottar hafa lýst ómennskum átökum milli mótmælenda og hermanna.
Tylft líbískra diplómata hafa afneitað eigin stjórnvöldum og fleiri eiga eftir að fylgja í kjölfarið. Þetta hlýtur að taka enda innan skamms!
Þvílíkir tímar.
Þjóðin kemur mér stundum á óvart. Ef marka má nýja könnun MMR, virðist skynsemi mun útbreiddari en ég áður taldi. Drjúgur meirihluti almennings vill ganga frá Icesave í sátt við aðrar þjóðir. Það er gott. Líklega mun þessi stuðningur aukast fremur en hitt; þungaviktarmenn snúa nú baki við stríðsæsingatali og landráðabrigslum – og mæla með samþykkt.
En andstæðingar munu hækka róminn.
Framundan er tími órökstuddra yfirlýsinga og flótta frá því sem máli skiptir. Fræðslu verður drekkt í frösum og einstefnu krafist í umræðunni. Staðreyndir uppnefndar sem landráð og hræðsluáróður, en draumórar hafnir til vegs og virðingar.
Allt er þetta fyrirséð, tímafrekt og heldur þreytandi.
En lýðræði kallast þetta og manni ber víst að dásama það.
Ólafur Ragnar tók þá ákvörðun sem erfiðast verður að gagnrýna í framtíðinni – að afhenda þjóðinni valdið. Þannig færir hann vonlausa stöðu yfir á almenning og kemur út sem göfugmenni fyrir vikið. Slíka sjálfsvarnarsnilld lærir maður best af biturri reynslu og af henni er nóg í kofforti útrásarforsetans.
Eftir stendur að þjóðin tekur ákvörðun um hvort ríkisábyrgð verði veitt í sæmilegri sátt, eða með dómi. Sannarlega kvöl í þeirri völ.
Ekki fetti ég fingur út í þá sem telja næstu þjóðaratkvæðagreiðslu snúast um hvort greiða eigi skuldina eða ekki. Sumir vakna ekki fyrr en þeir detta úr rúminu.
En óneitanlega er skondið að sjá (fyrrum?) gallharða talsmenn dómstólaleiðar leggja allt sitt traust á að Bretum og Hollendingum verði „bannað“ að fara þá leið.
Hvers vegna lögðu Bandaríkjamenn að Bretum að gefast upp fyrir Íslendingum í þorskastríðunum? Vegna þess að Bandaríkjamenn mátu það svo, að MEIRI HAGSMUNIR væru í húfi en fiskveiðar Breta á Íslandsmiðum.
[...]
Hin endanlega ákvörðun Breta og Hollendinga verður ekki tekin út frá lögfræðilegum sjónarmiðum. Hún mun byggjast á stórpólitískum og miklum fjárhagslegum hagsmunum hins alþjóðlega fjármálakerfis.
(Evrópuvaktin 21.02 2011)
Ekkert minnst á „gríðarsterkan málstað“ Íslands! Nei, vandinn skal leystur samkvæmt hefð sem haldist hefur meira og minna frá stofnun lýðveldisins.
Horft til útlanda með tárvot augu.
Lágt er risið á alþjóðlegri fjármálaverbúð Halldórs Ásgrímssonar.
Gaman er að fylgjast með umræðu um undirskriftasöfnun gegn Icesave. Ég ákvað að setja upp Joomla kerfið og umrædda viðbót, prófa virknina og blanda mér svo í málið.
Afraksturinn má sjá hér – þráðbeint úr kassanum.
Líkt og sjá má er ekki krafist staðfestingar gegnum tölvupóst – mér sýnist reyndar ekki sé boðið upp á þann möguleika í viðbótinni (með þeim fyrirvara að ég hef ekkert litið undir húddið).
Að mínu mati hefði þó slíkur ventill verið sjálfsagður, enda einfalt að setja upp, jafnvel fyrir meðalreynda. Að varpa trúverðuleikanum fyrir róða í þágu þeirra sem ekki eiga netfang, er fremur vafasamt.
Ef stefnt er á framtíð fulla af rafrænum söfnunum undirskrifta – og jafnvel kosningum – hlýtur að mega gera ákveðnar kröfur á þátttakendur. Mér sýnist krafa um netfang vera mjög hófleg.
Í allra minnsta lagi hefði mátt halda reitnum inni (nóg er af reitum) og safna netföngum í grunninn. Það væri eitt lítið skref í átt að auknum trúverðugleika.
Þá bendi ég á að sérstaklega þarf að setja upp Captcha viðbót í kerfinu – slíkur möguleiki er ekki innbyggður í viðbótinni. Hér má kenna GreatJoomla um, því á skjámyndum í kynningarefni er látið líta út fyrir að Captcha sé innbyggt.
Mjög einfalt er hins vegar að bæta þessum möguleika við – og það hefði að sjálfsögðu verið til bóta.
En hvað þessi atriði varðar, held ég Sigurður Kári sé ekki órafjarri sannleikanum (kraftaverkin gerast enn). Áður hafa farið fram vafasamar safnanir, án teljandi upphrópanna. Þannig er þetta, og þannig verður þetta þar til lög eða reglur verða settar um – og kerfi komið á fót sem tryggir sæmilega framkvæmd.
Eftir stendur þó sú hneisa að ekki er hægt að kanna hvort maður sé skráður í söfnun kjosum.is, nema framvísa persónuskilríkjum á rafrænu formi – og það frá sama fólki og vildi gagnsæi og allt upp á borðum varðandi Icesave!
Að mínu mati er það lélegt, en þó varla – eitt og sér – ástæða til að dæma söfnuina ónýta fyrirfram.
Ég læt mér duga að fara fram á nafnalistinn sé merktur sem ómarktæk heimild, ef hann verður afhentur Þjóðskjalasafni til geymslu (?).
Byltingin breiðist nú hratt um Mið-austurlönd; stöðugar blogg-, frétta-, og twitter uppfærslur berast frá Bahrain, Iran og Yemen, hvar fólk streymir út á göturnar.
Bræðralag múslima hyggst ekki bjóða upp á frambjóðanda til forsetakosninga í Egyptalandi, en talsmaður þeirra sagði í morgun að þeir ætli að stofna stjórnmálaflokk „when the time is right„.
Það er gríðarlega erfitt að átta sig á hvað er að gerast í þessum löndum og hvað muni taka við.
Olivier Roy ritar ágæta grein um Egyptaland í New Statesman og segir litlar líkur á að íslamistar nái völdum í landinu, því eftirspurn eftir þeim sé lítil. Unga fólkið horfir ekki til Íran og Saudi-Arabíu með glýju í augum. Roy varar þar við því að ástand núdagsins sé mátað við áratuga gamlar byltingar.
Look at those involved in the uprisings, and it is clear that we are dealing with a post-Islamist generation. For them, the great revolutionary movements of the 1970s and 1980s are ancient history, their parents’ affair. The members of this young generation aren’t interested in ideology: their slogans are pragmatic and concrete – „Er-hal!“ or „Go now!“. Unlike their predecessors in Algeria in the 1980s, they are rejecting corrupt dictatorships and calling for democracy. This is not to say that the demonstrators are secular; but they are operating in a secular political space, and they do not see in Islam an ideology capable of creating a better world.
(Olivier Roy – New Statesman, 14.02 2011 bls. 25)
Ótti manna við Bræðralag múslima er í mörgu skiljanlegur, en það afl hefur þó tekið töluverðum breytingum síðustu ár. Kannski viðvörun Roy eigi einnig við þar; menn skyldu varast að máta fortíðina við það sem nú er að gerast?
Meðlimir bræðralagsins héldu sig fjarri kastljósi fjölmiðla í egypsku byltingunni, ólíkt því sem tíðkast hefur – en unnu ötulega bakvið tjöldin.
Carrie Wickham, blaðamaður Foreign Affairs skrifar fróðlega grein um bræðralagið.
Although the Brotherhood entered the political system in order to change it, it ended up being changed by the system. Leaders who were elected to professional syndicates engaged in sustained dialogue and cooperation with members of other political movements, including secular Arab nationalists. Through such interactions, Islamists and Arabists found common ground in the call for an expansion of public freedoms, democracy, and respect for human rights and the rule of law, all of which, they admitted, their movements had neglected in the past.
[...]
The Brotherhood is too savvy, too pragmatic, and too cautious to squander its hard-earned reputation among Egyptians as a responsible political actor or invite the risk of a military coup by attempting to seize power on its own.
(Carrie R. Wickham, 03.02 2011)
Undirskriftasöfnun gegn Icesave samningi er hafin – og má finna á vefsíðunni kjosum.is. Eflaust má finna eitt og annað að í framkvæmdinni, en ég held fleiri undirskriftum hefði mátt ná með því að draga úr fullyrðingum í yfirlýsingu.
Þannig gæti ég hugsað mér að skrifa undir einfalda beiðni um að þjóðin fengi að ráða – en þetta tiltekna plagg læt ég eiga sig.
Mest er ég þó hissa á að Indefence skuli ekki auglýsa framtakið á eigin vefsíðu. Samtökin hafa lýst sig andvíg samningnum – og hljóta því að fagna frumkvæði Samtöðu gegn Icesave?
——-
Hæstiréttur Íslands á sér fáa stuðningsmenn þessa dagana, sem skiljanlegt er. Margt af því sem þaðan berst þykir gamaldags lagatækniþvaður og meintir þjóðarhagsmunir virðast litlu skipta. Sjaldan, ef nokkurn tíma, hefur hæstiréttur verið jafn harðlega – og almennt – gagnrýndur.
Þessu þarf að bregðast við og setja helst í forgang. Þetta virðingarleysi smitast inn á alþingi, til þingmanna og ráðherra. Komist á sú hefð að löggjafar framkvæmavaldið grafi undan eða hundsi niðurstöður réttarins, gæti orðið vandasamt að snúa tilbaka – Ísland stæði þá veikara á eftir.
Dómendur skera úr öllum ágreiningi um embættistakmörk yfirvalda. Þó getur enginn, sem um þau leitar úrskurðar, komið sér hjá að hlýða yfirvaldsboði í bráð með því að skjóta málinu til dóms.
(Stjórnarskrá Íslands, 60. grein)
Það segir sig sjálft að sá aðili sem sker úr „öllum ágreiningi um embættistakmörk yfirvalda“ þarf að njóta trausts, en það er ekki til staðar í dag.
Stóra spurningin er – og ég get ekki svarað henni – hvernig má styrkja hæstarétt og endurreisa traustið, án þess að grípa til aðgerða sem skapa óheppilegt fordæmi?
Ég dunda mér nú (rólega) við þýðingu á Walbrook ræðu forseta Íslands, sem einhverra hluta vegna virðist ekki til á okkar ágætu tungu. Þó eru þar yfirburðir íslenskra kaupsýslumanna tíundaðir og efnið því líklegt til vinsælda, eða hvað?
Skemmtileg er eftirfarandi klausa, hvar lauslega er snert á viðskiptasnilldinni.
Umliðna áratugi höfum við séð íslensk sjávarútvegsfyrirtæki ná árangri gegnum sölunet þeirra í Evrópu, Bandaríkjunum og Asíu, og lofsverð afrek flugfélaga frá sjöunda áratugnum þegar Loftleiðir – nú Icelandair – varð fyrsta lággjaldaflugfélag heims og gerði hippakynslóðinni kleift að ferðast yfir Atlandshafið fyrir lítið fé.
(Ólafur Ragnar – Walbrook Club, London 03.05 2005)
Ólafur getur þess ekki að „lofsverð afrek“ fyrsta lággjaldaflugfélagsins höfðu lítið með viðskiptasnilld flugrekenda að gera og hefðu reyndar aldrei komið til nema vegna herstöðvarinnar í Keflavík. Líkt og svo oft áður beittu íslensk stjórnvöld „hótunarvaldi“ á Bandaríkjamenn svo Icelandic Airlines fengi að fljúga til New York án skráningar í IATA.
Þannig gat flugfélagið gróflega undirboðið önnur fyrirtæki.
Tekið skal fram að ég hef enga samúð með IATA, né álasa íslenskum stjórnvöldum. En að forseti Íslands tiltaki þetta sem sérstaka viðskiptasnilld, þykir mér heldur hlálegt.
Eftirfarandi eru örfáar heimildir sem geta þessa tímabils í íslenskri flugsögu.
In 1971, a new left-wing coalition came to power in Reykjavik, supposedly determined to get rid of the American forces in Iceland. Although American officials had the impression that a satisfactory compromise could be reached, they realized that it would come with a price. For instance, Icelandic Airlines was given concessions that enabled the company to offer cheap transatlantic flights via Iceland.
(U.S.-Icelandic defense relations during and after the Cold War – Guðni Th. Jóhannesson)
Loftleiðir Icelandic took advantage of Iceland’s 1946 bilateral agreement with the United States to seriously undercut the fares of IATA (International Air Transport Association) member carriers.
(FundingUniverse.com)
The bargains exist because Icelandic refuses to join the International Air Transport Association, the rate-making cartel. As a result, only New York’s John F. Kennedy Airport and Luxembourg international officially allow Icelandic to use their facilities for transatlantic jet flights. (The U.S. makes this concession because NATO has American-manned military bases in Iceland; Luxembourg’s airline does not belong to I.A.T.A.)
(Time 17.08 1970)
- – - – - -
Uppfært 14.02 2011:
Myndin hér að neðan er klippt saman úr skjámyndum úr skýrslu Brookings Institution (The International Airline Industry, 1969), sem unnin var að ósk bandarískra yfirvalda (U.S. Agency for International Development).
Sett inn vegna athugasemda. Vek sérstaka athygli á eftirfarandi textabút úr skýrslunni:
The value of U.S. air bases in Iceland continues to be an important and overriding consideration in favor of allowing Iceland to retain the existing arrangement.
The Brookings Institution, Transport Research Program – The International Airline Industry – Washington DC, 1969.
Þegar ráðherra þvertekur fyrir að axla ábyrgð á eigin afglöpum, sendir hann margvísleg skilaboð. Sum alvarlegri en önnur.
Í augum undirsáta eru skilaboðin skýr.
Komist þú að því að yfirmaður þinn fer á svig við lög eða reglur, skaltu láta sem ekkert sé. Engu skilar að upplýsa um málið, því ráðherra mun klóra sig úr vandanum með dyggum stuðningi kollega og kjósenda.
Eftir eina til tvær vikur verða afglöp ráðherrans gleymd, en þú hefur misst allt traust og skert atvinnumöguleika þína til muna. Á endanum varst það þú – ekki ráðherra – sem axlaðir ábyrgð á siðleysi eða lögbrotum yfirmannsins.
Svona var andrúmsloftið þegar bankarnir voru einkavæddir. Við vitum nú að ferlið var fullkomlega siðlaust – og auðvitað vissu fjölmargir embættismenn af því. Safaríkustu upplýsingarnar láku þó aldrei út.
Erfitt er að kenna embættismönnum um það.
Ábyrgðin er alfarið á herðum meðvirkra kjósenda sem spyrja fyrst hver braut lögin, síðan um flokk viðkomandi ráðherra og síðast um ástæðuna.
Ekkert af ofangreindu skiptir máli.
Flótti frá ráðherraábyrð dregur verulega úr líkunum á að lágt settir innan stjórnsýslunnar upplýsi um afglöp og aðra óáran. Til verður þægilegt umhverfi þöggunar sem tryggir ráðherrum svigrúm langt umfram það sem eðlilegt getur talist.
Slíkt umhverfi hefur verið ríkjandi í íslenskri stjórnsýslu áratugum saman.
Við vitum nú að vonlaust er að horfa til ráðherranna sjálfra í von um breytingar.
Hvað er þá til ráða?